Zero to One: ทำไมการสร้างสิ่งใหม่ถึงมีค่ากว่า copy คนอื่น

สรุป ideas จากหนังสือของ Peter Thiel ผู้ร่วมก่อตั้ง PayPal

💡 TL;DR

Peter Thiel บอกว่าการสร้างสิ่งใหม่ที่ไม่เคยมีมาก่อน (0→1) มันมีค่ากว่าการ copy สิ่งที่มีอยู่แล้ว (1→n) เยอะมาก เพราะถ้าคุณสร้างสิ่งใหม่ได้จริง คุณก็ไม่ต้องไปแข่งกับใคร แล้วผลตอบแทนก็จะกระจุกอยู่ที่คุณคนเดียว

เคยสงสัยไหมว่า ทำไมบางบริษัทถึงรวยมหาศาล ในขณะที่บริษัทส่วนใหญ่แทบไม่มีกำไร?

Peter Thiel คือคนที่ตอบคำถามนี้ได้ดีมาก เขาเป็นผู้ร่วมก่อตั้ง PayPal และเป็นนักลงทุนคนแรกๆ ใน Facebook หนังสือ Zero to One มาจาก lecture ที่เขาสอนที่ Stanford แล้วมันก็เต็มไปด้วย ideas ที่ท้าทายความคิดทั่วไปมากๆ

มาดูกันว่าเขาพูดอะไรไว้บ้าง

สร้างสิ่งใหม่ (0→1) vs Copy สิ่งเก่า (1→n)

Thiel แบ่งความก้าวหน้าของโลกเป็น 2 แบบง่ายๆ

0 → 1 คือการสร้างสิ่งที่ไม่เคยมีมาก่อน เช่น iPhone ตัวแรก หรือ Uber ตัวแรก มันยากมาก แต่ก็มีค่ามากเช่นกัน

1 → n คือการ copy สิ่งที่มีอยู่แล้วไปทำซ้ำ เช่น iPhone รุ่นใหม่ๆ หรือ Grab ที่ copy โมเดล Uber มาทำในเอเชีย มันง่ายกว่า แต่ก็มีค่าน้อยกว่าด้วย

แล้วมันสำคัญยังไง? ก็เพราะว่าถ้าคุณทำ 1→n คุณก็ต้องแข่งกับคนอื่นที่ทำเหมือนกัน แต่ถ้าคุณทำ 0→1 ได้ คุณก็ไม่มีคู่แข่งเลย

การแข่งขันน่ะเหรอ? สำหรับคนแพ้

นี่คือ idea ที่ contrarian ที่สุดในหนังสือเลย

Thiel บอกตรงๆ ว่า สังคมเราถูกสอนมาตลอดให้แข่งขันกัน ตั้งแต่เด็กก็แข่งเกรด โตมาก็แข่งงาน แข่งเงินเดือน แข่งตำแหน่ง

แต่ถ้าดูดีๆ ธุรกิจที่รวยจริงกลับเป็นพวกที่ไม่ต้องแข่งกับใครเลย

ลองคิดดูสิ ถ้าตลาดมีคู่แข่งเยอะ ทุกคนก็ต้องตัดราคา พอตัดราคา margin ก็หาย พอ margin หาย ก็ไม่มีกำไร

แต่ถ้าเป็น monopoly ล่ะ? กำหนดราคาได้เอง กำไรก็มหาศาล

Google เป็นตัวอย่างที่ดีมากเลยนะ ไม่มีใครแข่งกับ Google Search ได้จริงๆ เขาก็เลยทำกำไรได้มหาศาล ไม่ใช่เพราะผิดกฎหมาย แต่เพราะดีกว่าคนอื่นมากจนไม่มีใครแข่งได้

คำถามที่เปลี่ยนทุกอย่าง

Thiel มีคำถามที่เขาใช้สัมภาษณ์คนเสมอ:

"ความจริงอะไรที่คุณเชื่อ แต่คนส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วย?"

ฟังดูง่าย แต่ตอบยากมากนะ

ทำไมคำถามนี้ถึงสำคัญ? ก็เพราะว่าถ้าคุณเชื่อเหมือนคนอื่น คุณก็จะสร้างสิ่งเดียวกับคนอื่น แล้วก็ต้องไปแข่งกัน

แต่ถ้าคุณเชื่อต่างจากคนอื่น และคุณถูก คุณก็จะสร้างสิ่งใหม่ที่มีค่ามหาศาลได้

โลกยังมี "ความลับ" ให้ค้นพบอีกเยอะ

หลายคนคิดว่าโลกนี้ไม่มีอะไรใหม่ให้ค้นพบแล้ว ทุกอย่างถูกทำไปหมดแล้ว

Thiel ไม่เห็นด้วยเลย เขาบอกว่าโลกยังมี "ความลับ" อีกมากมาย แค่ยังไม่มีใครหาเจอ

ความลับมี 2 ประเภท:

• Natural secrets คือความลับเกี่ยวกับธรรมชาติ เช่น กฎฟิสิกส์ที่ยังไม่ถูกค้นพบ
• Human secrets คือความลับเกี่ยวกับพฤติกรรมมนุษย์ เช่น อะไรที่คนต้องการแต่ไม่ยอมพูด?

Airbnb เป็นตัวอย่างที่ดีมาก พวกเขาค้นพบ human secret ว่าจริงๆ แล้วคนยอมให้คนแปลกหน้ามานอนบ้านได้ ซึ่งก่อนหน้านั้นทุกคนคิดว่าเป็นไปไม่ได้

มองอนาคตยังไงก็ได้ผลแบบนั้น

Thiel แบ่งวิธีมองอนาคตเป็น 4 แบบ ตามสองมิติ: มองดีหรือมองร้าย และมีแผนหรือไม่มีแผน

แบบที่ดีที่สุดคือ Definite Optimism คือเชื่อว่าอนาคตจะดี และมีแผนชัดเจนว่าจะทำยังไงให้มันเกิดขึ้น อเมริกายุค Apollo เป็นแบบนี้ พวกเขาบอกว่าจะไปดวงจันทร์ แล้วก็วางแผนทำจริงๆ

แบบที่แย่คือ Indefinite Optimism คือเชื่อว่าอนาคตจะดี แต่ไม่รู้ว่าจะดียังไง ก็เลยรอให้คนอื่นสร้าง Thiel บอกว่าอเมริกายุคนี้เป็นแบบนี้ ทุกคนรอให้คนอื่นทำ ไม่มีใครลงมือสร้างอนาคตเอง

Power Law: ทำไมต้องโฟกัส

ใน venture capital มีกฎอยู่ข้อนึงที่น่าสนใจมาก:

บริษัทแค่ 1 ตัวในพอร์ต สร้างผลตอบแทนมากกว่าที่เหลือทั้งหมดรวมกัน

Thiel บอกว่ากฎนี้ใช้กับชีวิตได้ด้วยนะ ลองคิดดู:

• ทักษะแค่ 1 อย่างอาจสำคัญกว่าทักษะอื่นทั้งหมดรวมกัน
• ความสัมพันธ์แค่ 1 คนอาจเปลี่ยนชีวิตมากกว่าคนอื่นทั้งหมด

บทเรียนก็คือ โฟกัสกับสิ่งที่มี potential สูงสุด อย่าไปกระจายพลังงานทำทุกอย่าง

แล้วคนไทยอย่างเราล่ะ?

คนไทยเราโตมากับคำว่า "อย่าโดดเด่น" "ทำตามคนอื่นไว้ก่อน" "อย่าเสี่ยง"

ซึ่งมันตรงข้ามกับที่ Thiel พูดเลยนะ

ถ้าอยากสร้างอะไรที่มีค่าจริงๆ อาจต้องกล้าคิดต่าง กล้าทำสิ่งที่คนอื่นยังไม่ทำ แล้วก็กล้าสร้างตลาดใหม่แทนที่จะไปแข่งในตลาดที่มีคนเยอะอยู่แล้ว

ไม่ได้หมายความว่าต้องบ้าบิ่น แต่หมายความว่าถ้าทุกคนเห็นด้วยกับ idea ของคุณ มันอาจจะไม่ใช่ idea ที่ดีที่สุดก็ได้

อ่านเพิ่มเติม: Deep Dives

แต่ละ concept ใน Zero to One สามารถขยายความได้อีกมาก ลองอ่านบทความเจาะลึกเหล่านี้:

• 0→1 vs 1→n: ทางเลือกของนักสร้าง — ทำไมการสร้างสิ่งใหม่ถึงยากกว่าแต่คุ้มกว่า
• การแข่งขัน vs ผูกขาด — ความจริงที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังตลาดที่ดูเหมือนยุติธรรม
• คำถาม Contrarian — วิธีค้นหาโอกาสที่คนอื่นมองไม่เห็น
• การค้นพบความลับ — ทำไมโลกยังมีสิ่งใหม่ให้ค้นพบอีกมาก
• Definite Optimism — มองอนาคตแบบไหนถึงจะสร้างอนาคตได้จริง

สรุป

ลองถามตัวเองดูว่า:

ตอนนี้คุณกำลังสร้างสิ่งใหม่ที่ไม่เคยมี (0→1) หรือแค่ทำสิ่งที่คนอื่นทำอยู่แล้ว (1→n)?

ถ้าคำตอบคือข้อหลัง ก็ไม่ผิดอะไร แต่รู้ไว้ว่าคุณกำลังเลือกเกมที่ต้องแข่งขัน

ผู้ชนะจริงๆ เขาไม่ได้ชนะเพราะแข่งเก่ง แต่ชนะเพราะเลือกเกมที่ไม่ต้องแข่งเลย

📚 แหล่งที่มา

• Zero to One by Peter Thiel

เรียบเรียงโดย Thai Idea Pot

ถ้าชอบบทความนี้ กด Subscribe เพื่อรับบทความใหม่ทุกสัปดาห์