Keep Your Identity Small: ยิ่งมี "ตัวตน" มาก ยิ่งคิดได้น้อย

ทำไมบางหัวข้อถึงทะเลาะกันเสมอ

TL;DR

คนไม่สามารถถกเถียงอย่างมีเหตุผลเกี่ยวกับสิ่งที่เป็น "ตัวตน" ของเขาได้หรอกนะ ยิ่งคุณมี label มากเท่าไหร่ ยิ่งคิดได้ห่วยเท่านั้น ทางออกก็คือรักษา identity ให้เล็กที่สุด เพราะยิ่ง identity เล็ก สมองก็ยิ่งเปิดรับข้อมูลใหม่ได้มากขึ้น และคิดได้ชัดเจนขึ้น

Paul Graham สังเกตว่าทำไมการถกเถียงเรื่องศาสนาและการเมืองบนอินเทอร์เน็ตถึงแย่กว่าเรื่องอื่น

คำตอบน่ะเหรอ? ไม่ใช่เพราะหัวข้อนั้นยากหรอก แต่เพราะมันผูกกับ "ตัวตน" ของคนต่างหาก

ปัญหาที่แท้จริง

Graham สังเกตว่า:

• ถกเถียงเรื่อง JavaScript vs Python ก็ปกติดี
• ถกเถียงเรื่องการเมือง ทะเลาะกันเลย

ทำไมถึงเป็นอย่างนั้นล่ะ?

ไม่ใช่เพราะการเมืองตอบยากกว่านะ ความจริงก็คือคนรู้สึกว่าความเชื่อทางการเมืองเป็น "ตัวตน" ของเขา

และเมื่อไหร่ก็ตามที่บางอย่างกลายเป็นส่วนหนึ่งของ identity...

คุณก็จะไม่สามารถถกเถียงเรื่องนั้นอย่างมีเหตุผลได้อีกเลย

Identity เป็น Filter

Graham บอกว่าการถกเถียงจะเป็นอย่างไรไม่ได้ขึ้นอยู่กับหัวข้อหรอกนะ

แต่ขึ้นอยู่กับคนที่ถกเถียงต่างหาก

ลองดูตัวอย่างนี้สิ:

• ถ้า programmer คิดว่า "ฉันเป็นคน Python" การถกเถียง Python vs Ruby ก็กลายเป็น "สงครามศาสนา" ไปเลย
• แต่ถ้า programmer ไม่ผูกตัวตนกับภาษา ก็ถกเถียงเรื่องเดียวกันได้อย่างมีเหตุผล

ไม่ใช่เพราะคำถามตอบไม่ได้ แต่เพราะคนที่ตอบผูกมันกับตัวตนต่างหาก

ยิ่งมี Label มาก ยิ่งคิดได้น้อย

Graham สรุปตรงๆ เลยว่า:

"ยิ่งคุณมี labels และ identities มากเท่าไหร่ มันยิ่งทำให้คุณโง่เท่านั้น"

ทุกครั้งที่คุณบอกว่า "ฉันเป็น X" คุณก็สูญเสียความสามารถในการคิดอย่างเป็นกลางเกี่ยวกับ X ไปเลยนะ

ข้อยกเว้น: Framework ที่ยืดหยุ่น

Graham แยกระหว่าง:

Identity ที่แข็งตัว:

• "ฉันเป็นคน Democrat"
• "ฉันเป็นคน Apple"
• "ฉันเป็นคน vegan"

Framework ที่ยืดหยุ่น:

• "ฉันเป็นนักวิทยาศาสตร์" (commit แค่ว่าจะตามหลักฐาน ไม่ว่ามันจะพาไปไหน)

อันแรกทำให้คิดแข็ง อันหลังทำให้คิดได้ เห็นความต่างไหม?

บริบทไทย

ในไทยที่การเมืองแบ่งขั้วชัดนะ สิ่งนี้ relevant มากเลย

ถ้าคุณบอกว่า "ฉันเป็นสี X" คุณก็สูญเสียความสามารถในการมองเห็นข้อดีของอีกฝั่งไปเลย

สังเกตไหมว่าคนที่ถกเถียงการเมืองได้ดีมักเป็นคนที่ไม่ได้ผูกตัวตนกับฝั่งใดฝั่งหนึ่ง พวกเขาสนใจ "ความจริง" มากกว่า "ฝั่งของเรา"

คุณล่ะ ตอนนี้ผูกตัวตนกับฝั่งไหนอยู่บ้าง?

วิธีปฏิบัติ

1. สังเกตว่าคุณมี label อะไรบ้าง อะไรที่คุณบอกว่า "ฉันเป็น..." บ้าง
2. ถามว่าจำเป็นไหม มันช่วยให้คิดดีขึ้นหรือแย่ลง?
3. ลอง drop label ออก ดูว่าคุณยังคิดเหมือนเดิมไหมถ้าไม่มี identity นั้น

สรุป

คุณไม่สามารถคิดอย่างชัดเจนเกี่ยวกับสิ่งที่เป็นส่วนหนึ่งของ "ตัวตน" คุณได้หรอก

ทางออกก็คือรักษา identity ให้เล็กที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

ยิ่ง identity เล็ก ยิ่งคิดได้ดี และยิ่งเห็นโลกได้ชัดขึ้น

แหล่งที่มา

• Keep Your Identity Small by Paul Graham

แปลและเรียบเรียงโดย Thai Idea Pot

ถ้าชอบบทความนี้ กด Subscribe เพื่อรับบทความใหม่ทุกสัปดาห์