First Principles Thinking: คิดจากฐานราก ไม่ใช่คิดจากสิ่งที่มี

วิธีคิดที่ Elon Musk ใช้สร้าง SpaceX และ Tesla

TL;DR

คนส่วนใหญ่คิดแบบ analogy คือมองว่าคนอื่นทำอย่างไรแล้วก็ทำตาม First Principles คือการถอดทุกอย่างกลับไปเป็นความจริงพื้นฐานที่ปฏิเสธไม่ได้ แล้วสร้างขึ้นมาใหม่จากตรงนั้น วิธีนี้ยากกว่าและใช้เวลามากกว่า แต่นำไปสู่นวัตกรรมที่แท้จริงได้

เมื่อ Elon Musk อยากสร้างจรวดสำหรับ SpaceX เขาถามตัวเองว่า "ทำไมจรวดถึงแพงขนาดนี้?"

คำตอบทั่วไปก็คือ "ก็มันแพงมาตลอดนะ"

แต่คำตอบแบบ First Principles ล่ะ? "จรวดทำจากอะไร? Aluminum, titanium, copper, carbon fiber... แล้วราคาวัตถุดิบพวกนี้รวมกันเท่าไหร่?"

คำตอบคือประมาณ 2% ของราคาจรวดทั้งลำเท่านั้นเอง

Analogy vs First Principles

คิดแบบ Analogy (คนส่วนใหญ่)

"คนอื่นทำแบบนี้ ฉันก็ทำแบบนี้"

ข้อดีก็คือเร็ว ปลอดภัย ไม่ต้องคิดมาก

แต่ข้อเสียล่ะ? ก็คือไม่เคยดีกว่าสิ่งที่มีอยู่มาก แล้วก็ติดกับดักความคิดเดิม

คิดแบบ First Principles

"ความจริงพื้นฐานคืออะไร? แล้วสร้างขึ้นมาใหม่จากตรงนั้น"

ข้อดีคือนำไปสู่นวัตกรรมที่แท้จริง หลุดจากกรอบเดิมได้

ข้อเสียก็คือช้ากว่า และต้องใช้พลังงานคิดมาก

วิธีใช้ First Principles

ขั้นที่ 1: ระบุสมมติฐาน

ถามว่า "อะไรที่ทุกคนคิดว่าจริง แต่ไม่เคยตั้งคำถาม?"

ตัวอย่างเช่น "แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้าแพงมาก" นี่คือสมมติฐาน "ต้องไปมหาวิทยาลัยถึงจะประสบความสำเร็จ" นี่ก็สมมติฐาน "ต้องทำงาน 40 ชั่วโมงต่อสัปดาห์" นี่ก็สมมติฐานเหมือนกัน

ขั้นที่ 2: ถอดเป็นความจริงพื้นฐาน

ถามว่า "ถ้าถอดทุกอย่างออก อะไรคือความจริงที่ปฏิเสธไม่ได้?"

ตัวอย่างเรื่องแบตเตอรี่ แบตเตอรี่ทำจาก cobalt, nickel, lithium, carbon ราคาวัตถุดิบรวมกัน = X บาทต่อ kWh แต่ราคาตลาด = 5X บาทต่อ kWh คำถามคือส่วนต่าง 4X มาจากไหน?

ขั้นที่ 3: สร้างขึ้นมาใหม่

เมื่อรู้ความจริงพื้นฐานแล้ว ก็ถามว่า "ถ้าเริ่มจากศูนย์ จะสร้างอย่างไร?"

ตัวอย่างจริง

SpaceX: จรวดราคาถูก

Analogy thinking: จรวดแพง ก็ซื้อจากผู้ผลิตเดิม ก็แพงเหมือนเดิม

First Principles:

1. จรวดทำจากอะไร? (aluminum, titanium, etc.)
2. ราคาวัตถุดิบเท่าไหร่? (ประมาณ 2% ของราคาจรวด)
3. ส่วนต่างมาจากไหน? (กระบวนการผลิต, supply chain)
4. ถ้าเราผลิตเอง ออกแบบใหม่ ลดต้นทุนได้ไหม?

ผลลัพธ์: SpaceX ลดต้นทุนลง 10 เท่า

Tesla: แบตเตอรี่ราคาถูก

Analogy thinking: แบตเตอรี่แพง ก็รอให้ราคาลง ก็รถไฟฟ้ายังแพง

First Principles:

1. แบตเตอรี่ทำจากอะไร?
2. ราคาวัตถุดิบจริงๆ เท่าไหร่?
3. ถ้าเราจัดหาวัตถุดิบเอง ผลิตเอง?

ผลลัพธ์: Tesla ลดต้นทุนแบตเตอรี่ลงต่อเนื่อง

ข้อควรระวัง

1. ไม่ใช้กับทุกเรื่อง

First Principles ใช้พลังงานมาก ไม่ควรใช้กับทุกการตัดสินใจหรอก

ใช้กับปัญหาสำคัญที่ติดกับดักความคิดเดิม หรือสิ่งที่ต้องการนวัตกรรมจริงๆ

ไม่ต้องใช้กับการตัดสินใจเล็กๆ ประจำวัน หรือสิ่งที่ไม่ได้ต้องการเปลี่ยนแปลงมาก

2. ต้องการความรู้พื้นฐาน

คุณต้อง "รู้จริง" ถึงจะถอดเป็น First Principles ได้

ถ้าไม่รู้ว่าจรวดทำจากอะไร คุณก็ถอดมันไม่ได้

บริบทไทย

ในไทยที่วัฒนธรรมเน้น "ทำตามผู้ใหญ่" และ "ทำตามคนอื่น" First Principles thinking อาจรู้สึกแปลกๆ

แต่ลองถามตัวเองดูสิ "ทำไมต้องทำแบบนี้?" "ถ้าเริ่มจากศูนย์ จะทำแบบเดิมไหม?" "ความจริงพื้นฐานคืออะไร?"

คนไทยที่ทำธุรกิจสำเร็จหลายคนก็ใช้วิธีคิดแบบนี้นะ แค่อาจไม่เรียกว่า First Principles

สรุป

Analogy นั้นเร็วแต่จำกัด ดีพอสำหรับปัญหาทั่วไป

First Principles ช้าแต่ทรงพลัง สำหรับนวัตกรรมจริง

กระบวนการก็คือ ถอดสมมติฐาน หาความจริงพื้นฐาน แล้วสร้างใหม่ ใช้กับปัญหาสำคัญ ไม่ใช่ทุกเรื่อง

คนที่เปลี่ยนโลกได้ไม่ได้คิดตามคนอื่น พวกเขาคิดจากฐานรากขึ้นมาใหม่

บทความโดย Thai Idea Pot

ถ้าชอบบทความนี้ กด Subscribe เพื่อรับบทความใหม่ทุกสัปดาห์