Career Moats: สร้างป้อมปราการให้อาชีพของคุณ

ทำไมคนบางคนถึงแทนที่ยาก และคุณจะเป็นแบบนั้นได้อย่างไร

สรุปสั้นๆ

Career Moat คือสิ่งที่ทำให้คุณแทนที่ได้ยาก Moat ที่ดีก็เช่นทักษะที่ผสมกันหายาก ชื่อเสียงที่สร้างมานาน หรือเครือข่ายที่ลึก ส่วน Moat ที่ไม่ดีก็เช่นความรู้ที่ล้าสมัยเร็วหรือทักษะที่ใครก็เรียนได้ ถ้าคุณอยากมีอำนาจต่อรองในตลาดแรงงาน คุณต้องสร้าง Moat ของตัวเอง

ในโลกธุรกิจ "Moat" คือสิ่งที่ทำให้บริษัทแข่งขันยาก เช่น brand ที่แข็งแกร่ง หรือ network effect

ในอาชีพก็เหมือนกันนะ "Career Moat" คือสิ่งที่ทำให้คุณแทนที่ได้ยาก

ทำไมต้องมี Career Moat?

โลกการทำงานเปลี่ยนไปแล้วนะ:

• AI ทำงานหลายอย่างได้
• Outsource ได้ทั่วโลก
• ทักษะล้าสมัยเร็วขึ้นเรื่อยๆ

ถ้าคุณทำงานที่ใครก็ทำได้ คุณก็ถูกแทนที่ได้ง่าย

แต่ถ้าคุณมี Moat คุณก็มีอำนาจต่อรอง

ลองถามตัวเองสิว่า ถ้าบริษัทปิดพรุ่งนี้ คุณจะหางานใหม่ได้เร็วแค่ไหน?

5 ประเภทของ Career Moat

1. Rare Skill Combinations

ทักษะแต่ละอย่างอาจไม่หายากนะ แต่การรวมกันนี่สิหายาก

ตัวอย่าง:

• Coding บวกกับ Design = หายาก
• Sales บวกกับ Technical knowledge = หายาก
• Writing บวกกับ Industry expertise = หายาก

Scott Adams ผู้สร้าง Dilbert บอกว่า:

"คุณไม่ต้องเก่งอันดับ 1 ในเรื่องใดหรอก แค่เก่งอันดับ top 25% ใน 2-3 เรื่องที่รวมกันแล้วหายากก็พอ"

2. Reputation และ Personal Brand

ชื่อเสียงที่สร้างมานานทดแทนไม่ได้หรอก

ตัวอย่าง:

• คนที่มีชื่อเสียงว่าส่งงานตรงเวลาเสมอ
• คนที่ขึ้นชื่อว่าแก้ปัญหายากๆ ได้
• คนที่มีคนติดตามในอุตสาหกรรม

ข้อดีก็คือมันใช้เวลาสร้าง คนอื่นเลย copy ไม่ได้เร็ว

3. Deep Network

ความสัมพันธ์ที่ลึกกับคนที่ถูกต้องก็เป็น Moat ที่ดีมากนะ

ตัวอย่าง:

• รู้จักคนที่ตัดสินใจได้ในหลายบริษัท
• มี mentor ที่แนะนำโอกาสให้
• อยู่ใน community ที่มีค่า

ข้อดีก็คือเครือข่าย compound ตามเวลา ยิ่งนานยิ่งมีค่า

4. Specialized Knowledge

ความรู้ลึกในเรื่องที่เรียนรู้ยากก็เป็น Moat ได้

ตัวอย่าง:

• รู้ลึกเรื่อง regulatory ของอุตสาหกรรมเฉพาะ
• เข้าใจ legacy system ที่ไม่มี documentation
• มีประสบการณ์กับ edge cases หายาก

แต่ระวังนะ ต้องเป็นความรู้ที่ยังมีค่าในอนาคตด้วย

5. Demonstrated Track Record

ผลงานที่พิสูจน์แล้วว่าทำได้ก็เป็น Moat ที่แข็งแกร่ง

ตัวอย่าง:

• เคยสร้างบริษัทขายได้
• เคยพาทีมจาก 0 ไปถึง 100 คน
• เคย launch product ที่ประสบความสำเร็จ

ข้อดีก็คือผลงานในอดีตเป็นหลักฐานที่ปฏิเสธยาก

Moat ที่ไม่ค่อยดี

ความรู้ที่ google ได้

ถ้าใครก็หาข้อมูลเดียวกันได้ใน 5 นาที มันก็ไม่ใช่ Moat หรอก

ทักษะที่เรียนได้เร็ว

ถ้าใครก็เรียนได้ใน 3 เดือน คุณก็ถูกแทนที่ได้ใน 3 เดือนเหมือนกัน

การอยู่นานอย่างเดียว

"ผมอยู่ที่นี่มา 10 ปี" ไม่ใช่ Moat นะ ถ้าไม่ได้สร้างอะไรพิเศษใน 10 ปีนั้น

Title

"ผมเป็น Senior Manager" Title เปลี่ยนได้ มันไม่ใช่ Moat

วิธีสร้าง Career Moat

1. Audit ตัวเอง

ถามว่า:

• ทักษะอะไรที่ผมมีที่หายาก?
• ความสัมพันธ์ไหนที่สำคัญ?
• ชื่อเสียงอะไรที่ผมมี?
• ผลงานอะไรที่พิสูจน์ได้?

2. เลือก Moat ที่จะสร้าง

อย่าพยายามสร้างทุกอย่างนะ โฟกัสสัก 1-2 อย่างก็พอ

3. ลงทุนเวลาอย่างสม่ำเสมอ

Moat ที่ดีใช้เวลาสร้าง นั่นแหละคือเหตุผลที่มันเป็น Moat

4. ทำให้ Moat มองเห็นได้

Moat ที่ไม่มีใครรู้ก็เหมือนไม่มี Moat

แชร์ผลงาน สร้าง presence เขียน และสอน

บริบทไทย

ในไทยที่หลายคนยังโฟกัสแค่ "ทำงานให้ดี รอเลื่อนขั้น"

การคิดเรื่อง Career Moat ก็เท่ากับก้าวนำคนส่วนใหญ่ไปแล้ว

ลองคิดดูสิ ในยุคที่บริษัทใหญ่ๆ ก็ layoff กันได้ทุกเมื่อ การมี Moat ของตัวเองก็เหมือนมีประกันชีวิตการทำงานเลยนะ

สรุป

1. Career Moat คือสิ่งที่ทำให้คุณแทนที่ยาก
2. Moat ที่ดี: Rare skill combos, reputation, network, specialized knowledge, track record
3. Moat ที่ไม่ดี: ความรู้ที่ google ได้, ทักษะที่เรียนได้เร็ว, tenure อย่างเดียว
4. สร้าง Moat ใช้เวลา เริ่มวันนี้ดีกว่า

คำถามสำคัญ: Moat ของคุณคืออะไร? ถ้ายังตอบไม่ได้ ก็ถึงเวลาสร้างแล้วล่ะ

บทความโดย Thai Idea Pot

ถ้าชอบบทความนี้ กด Subscribe เพื่อรับบทความใหม่ทุกสัปดาห์